Фармакодинамикаси

Ацетилсалицил кислотаси арахидон кислотасидан простагландинлар синтезини катализация қилувчи фермент ҳисобланувчи циклооксигеназанинг қайтмас ингибитори бўлиб ҳисобланади. Бу механизм яллиғланишга қарши, иситма туширувчи ва оғриқ қолдирувчи таъсирга жавоб беради. Ацетилсалицил кислотасининг 75-150 мг кичик дозалардаги энг муҳим таъсири тромбоцитлар агрегациясини кучайтирувчи ва қон-томирларни қисқартирувчи модда - тромбоксан А2 синтезини ингибиция қилиш ҳисобланади. Тромбоцитлар циклооксигеназасининг ингибиция қилиниши уларнинг агрегация қобилиятининг пасайишига олиб келади.

Тромбоцитлар агрегацияси асосий жараён ҳисобланиб, унга юрак ишемик касаллигининг ривожланиш жараёнида тож артерияларнинг босқичма босқич торайишига боғлиқ. Агрегацияга учраган тромбоцитларнинг томирларнинг склеротик ўзгарган қисмларини чўкиши тромбларнинг ҳосил бўлишига олиб келиб, босқичма-босқич юрак мушакларининг перфузиясини миокард инфаркти ҳолатигача ёмонлаштиради.

Назорат қилинувчи кўплаб тадқиқотлар натижалари шуни кўрсатадики, тромбоцитлар циклооксигеназасининг қон-томир деворлари циклооксигеназасига нисбатан оптимал ингибиция қилиниши ацетилсалицил кислотасининг кичик дозалари, яъни суткада 40 мг дан 150 мг гача миқдори қўлланганда қўлга киритилиши мумкин. Таъсир этувчи модданинг меъдада ажралиб чиқишини олдини олувчи қобиқ билан қопланган таблеткалардаги ацетилсалицил кислотасининг кичик дозалари портал қон айланиш доирасида тромбоцитлар циклооксигеназасини ингибиция қилиш учун етарли бўлган концентрацияни ҳосил қилади, шу билан бир вақтда периферик қон айланиш доирасида кичик дозалар қон-томирлар деворларида простациклин синтезининг жуда кучли ингибиция қилинишидан ва ножўя таъсирлардан асрайди, деб тахмин қилинади.

Шундай қилиб, ацетил кислотасининг кичик дозалари юқори дозаларига нисбатан самаралироқ таъсир қилиб, шу билан бир вақтда камроқ ножўя таъсирларни чақириши мумкин. Экспериментал маълумотлар ацетилсалицил кислотаси кичик дозаларининг тромбоцитлар агрегациясига таъсирининг ибупрофен билан, иккала препарат бир вақтда қўлланилган ҳолатда, ингибиция қилиниши эҳтимолини кўрсатади.

Тадқиқотларнинг бирида ибупрофен 400 мг да дозада ацетилсалицил кислотаси тезкор ажралиб чиқишни таъминловчи (81 мг) фармацевтик шаклда қабул қилингандан сўнг 8 соат ичида ёки ундан 30 минутдан сўнг қабул қилинганда, ацетилсалицил кислотасининг тромбоксан ҳосил бўлиши ёки тромбоцитлар агрегацияга таъсирининг камайиши аниқланган. Аммо чекланган келтирилган маълумотлар ва ex vivo шароитда олинган маълумотларнинг клиник шароитларга экстраполяцияси билан боғлиқ четланишларни инобатга олган ҳолда, ибупрофенни мунтазам қўллаш билан боғлиқ хулосаларни аниқ баён этишнинг иложи йўқ, ибупрофенни спорадик қабул қилиш ҳолатида эса ўзаро таъсирлашишнинг клиник оқибатлари эҳтимоли кам.

Ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткалар меъдада эримайдиган дори шакли ҳисобланиб, ацетилсалицил кислотасининг меъда шиллиқ қаватига бевосита таъсири хавфини камайтиради. Таблетканинг эриши ва фаол модданинг ажралиб чиқиши ўн икки бармоқли ичакнинг нисбатан ишқорли муҳитида содир бўлади.

Фармакокинетикаси

Ацетилсалицил кислотасининг ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткалардан сўрилиши оддий дори шаклларнинг сўрилишидан фарқ қилади. Сўрилиш препарат қабул қилингандан 3-6 соатдан сўнг бошланади, бу эса қобиқнинг меъдада препаратнинг парчаланишини самарали блоклашидан далолат беради. Плазмадаги максимал концентрацияга қабул қилингандан тахминан 6 соатдан сўнг эришилади ва 150 мг таблеткалар учун ўртача 12,7 мкг/мл ва 75 мг таблеткалар учун 6,72 мкг/мл ни ташкил қилади.

Меъда-ичак йўлларида овқатнинг мавжуд бўлиши препаратнинг сўрилишини секинлаштиради, лекин ацетилсалицил кислотасининг биологик кираолишлигини камайтирмайди.

Ацетилсалицил кислотаси меъда-ичак йўлларидан 80-100% га сўрилади. Ацетилсалицил кислотаси тез ва аҳамиятли даражада организмнинг кўпчилик тўқималари ва суюқликларида тақсимланади. Нисбий тақсимланиш ҳажми тахминан 0,15-0,2 л/кг ни ташкил қилади ва препаратнинг қон зардобидаги концентрацияси ортиши билан ошиб боради. Агар концентрация 120 мкг/мл ни ташкил қилса, препаратнинг тахминан 33% қон плазмаси билан боғланади. Препаратнинг оқсиллар билан боғланиш даражаси альбумин концентрацияси боғлиқ; соғлом одамларда ушбу даража альбумин концентрацияси пасайиши билан камайиб боради. Буйрак етишмовчилигида, ҳомиладорлик даврида ва янги туғилган чақалоқларда ацетилсалицил кислотасининг плазма оқсиллари билан боғланиши гипоальбуминемия ва препаратни оқсиллар билан боғдан эндоген омиллар томонидан сиқиб чиқарилиши оқибатида пасаяди.

Ацетилсалицил кислотаси сўрилиш вақтида қисман метаболизмга учрайди. Ушбу жараён эстераза таъсири остида, бош ўринда жигарда, шунингдек қон зардобида, эритроцитлар ва синовиал суюқликда содир бўлади. Салицилатлар асосан глицин билан салицил кислотасигача ва глюкурон кислотаси билан фенол-салицил ҳамда фенол-ацил глюкуронидгача конъюгация қилади; кичик қисмигина гентизин кислотаси, 2,3-дигидроксибензой кислотаси ва 2,3,5-тригидроксибензой кислотасигача гидроксиллизацияга учрайди. Аёлларда гидроксилланиш жараёни секинроқ кечади (эстеразанинг қон зардобидаги фаоллиги пастроқ).

Ацетилсалицил кислотасининг плазмадаги элиминация фазасидаги ярим чиқарилиш даври тахминан 2-3 соатни ташкил қилади. Бошқа салицилатлардан фарқли равишда, гидролизга учрамаган ацетилсалицил кислотаси такроран қўллангандан сўнг қон зардобида тўпланмайди. Ацетилсалицил кислотаси перорал дозасининг фақат тахминан 1% гидролизга учрамаган кўринишда сийдик билан чиқарилади, қолган қисми салицилатлар ва уларнинг метаболитлари кўринишида чиқарилади. Буйрак функцияси нормада бўлган пациентларда препарат бир маротабалик дозасининг 80-100% 24-72 соат ичида сийдик билан чиқарилади.

Қўлланилиши

Юрак ишемик касаллиги, шунингдек тромбоцитлар агрегациясини ингибиция қилиш мақсадга мувофиқ бўлган турли клиник ҳолатлар:

• юқори хавфга эга бўлган пациентларда миокард инфарктининг олдини олиш;

• ўткир миокард инфаркти ёки ўткир инфарк миокардига гумон бўлганда;

• ностабил стенокардиянинг бошдан ўтказилган эпизоди;

• миокард инфрактини бошдан кечирган пациентларда иккиламчи профилактика;

• аортокоронар шунтлаш ёки коронар ангиопластикадан кейинги ҳолат;

• транзитор ишемик ҳужум (ТИҲ) ҳуружларига эга пациентларда ТИҲ нинг олдини олиш;

• ТИҲга эга пациентларда бошдан кечирилган ишемик инсульт;

• периферик артерияларнинг облитерацияловчи атеросклерози;

• кўпгина хавф омиллари бўлган пациентларда тож қон-томирлари тромбозининг олдини олиш;

• узоқ муддат ҳаракатсизлантирилган пациентларда веналар тромбози ва ўпка эмболиясининг олдини олиш, масалан катта жарроҳлик операцияларидан кейин қўшимча профлиактика усули сифатида қўлланади;

Ацетилсалицил кислотаси билан даволашни бошлаш ва қўлланиладиган дозалар ҳақидаги қарорни шифокор қабул қилиши керак.

Қўллаш усули ва дозалар

Препарат доим тиббиётда қўлланилишига доир йўриқномага мувофиқ ёки шифокор ёки фармацевт тавсиясига кўра қўлланилиши керак.

Тромбопол препаратини қўллашни бошлашдан аввал шифокор билан маслаҳатлашиш лозим. Шифокор айни пациент учун керакли бўлган препарат дозасини буюради ва қўллаш давомийлигини аниқлаб беради.

Юқори хавфга эга бўлган пациентларда миокард инфарктининг олдини олиш

Тавсия қилинган доза суткада 75 мг дан 150 мг гача.

Ўткир миокард инфаркти ёки ўткир миокард инфарктга гумон

Бир маротаба 300 мг (75 мг дан 4 таблетка ёки 150 мг дан 2 таблетка). Эслатма:
ўткир миокард инфарктида ёки ўткир миокард инфарктига гумон бўлганда, ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткаларни ацетилсалицил кислотасининг қобиқсиз таблеткалари бўлмаганда қўллаш мумкин. Ушбу ҳолатда, ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткаларни тезкор сўрилишни таъминлаш учун яхшилаб чайнаш керак.

Ностабил стенокардиянинг ўтказилган эпизоди, миокард инфарктини ўтказган пациентларда иккиламчи профилактика

Тавсия қилинган доза суткада 75 мг дан 150 мг гача.

Аортокоронар шунтлаш ёки коронар ангиопластикадан кейинги ҳолат

Тавсия қилинган доза суткада 75 мг дан 150 мг гача.

Транзитор ишемик ҳужум (ТИҲ) бўлган пациентларда ТИҲ ҳуружлари ва ишемик инсультнинг олдини олиш

Тавсия қилинган доза суткада 75 мг дан 150 мг гача.

ТИҲ бўлган пациентларда ўтказилган ишемик инсульт

Тавсия қилинган доза суткада 75 мг дан 150 мг гача.

Периферик артерияларнинг облетерацияловчи атеросклерози

Тавсия қилинган доза суткада 75 мг дан 150 мг гача.

Кўплаб хавф омиллари бўлган пациентларда тож қон-томирлар тромбозининг олдини олиш

Тавсия қилинган доза суткада 75 мг дан 150 мг гача.

Узоқ вақт ҳаракатсизлантирилган пациентларда веналар тромбози ва ўпка эмболиясининг олдини олиш, масалан катта жарроҳлик операциялардан кейинги қўшимча профилактика усули сифатида

Тавсия қилинган доза суткада 75 мг дан 150 мг гача.

Қўллаш усули

Ичга қабул қилиш учун буюрилади.

Ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткалар овқатдан кейин, уларни бутунлигича ютиб, етарли миқдордаги суюқлик (½ стакан сув) билан ичган ҳолда қабул қилинади.

Ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткалар меъдада парчаланмайди, бунинг натижасида ацетилсалицил кислотасининг меъда шиллиқ қаватига таъсирловчи таъсири камаяди.

Тромбопол препаратининг дозасини ўтказиб юбориш

Препарат дозасини қабул қилиш ўтказиб юборилган ҳолда, кейинги доза одатдаги вақтда қабул қилиниши керак. Ўтказиб юборилган доза ўрнини тўлдириш мақсадида икки баробар дозани қабул қилиш мумкин эмас.

Ножўя таъсирлари

Ҳар қандай препарат каби, Тромбопол ножўя таъсирларни чақириши мумкин, лекин улар ҳар кимда ҳам пайдо бўлавермайди.

Агар пациентда аллергик реакцияларнинг дастлабки симптомлари (масалан, юз, лаб, тил, нафас олиш ва ютишда қийинчилик туғдирувчи томоқ шишлари), ички қон кетишлар, масалан овқат ҳазм қилиш йўлларидан (симптомлари: қора рангдаги ахлат) ёки қон кетишлар пайдо бўлса, препаратни қабул қилишни тўхтатиш ва шифокорга дарҳол мурожаат қилииш лозим. Шифокор симптомларнинг оғирлилик даражасини баҳолайди ва кейинги чоралар бўйича қарор қабул қилади.

Қуйида ацетилсалицил кислотасини қўллаш билан боғлиқ бўлган ножўя таъсирлар келтирилган: жуда тез-тез (≥1/10); тез-тез (≥1/100 дан <1/10 гача); тез-тез эмас (≥1/1000 дан <1/100 гача); кам ҳолларда (≥1/10 000 дан <1/1000 гача); жуда кам ҳолларда (<1/10 000), тез-тезлиги номаълум (мавжуд маълумотлар асосида аниқлаб бўлмайди).

Қон ва лимфатик тизим томонидан бузилишлар

Қон кетишнинг юқори хавфи, қон кетиш давомийлигининг узайиши.

Қуйидаги қон кетишлар кузатилган: операция вақтида қон кетиш, гематомалар, бурундан қон кетиш, сийдик-жинсий йўллардан қон кетиш, милклар қонаши. Кам ёки жуда кам ҳолларда қуйидаги жиддий қон кетишлар ҳақида хабар берилган: якка ҳолатларда потенциал равишда ҳаётга хавф туғдириши мумкин бўлган меъда-ичак йўлларидан қон кетиш, миядан қон кетиш (айниқса назоратга олинмаган гипертензия ва (ёки) гемостатик препаратлар бир вақтда қабул қилинганда).

Қон кетиш темир етишмаслиги туфайли қон кетиш ва (ёки) камқонлик натижасида (масалан, яширин микро қон кетишлар натижасида) кучсизлик, рангсизлик, гипоперфузия каби мос келувчи клиник ва лаборатор кўринишларга эга ўткир ёки сурункали камқонликка олиб келиши мумкин.

Иммун тизими томонидан бузилишлар

Мос келувчи лаборатория ва клиник кўринишларга эга аллергик реакциялар, жумладан: астма, тери реакциялари, тошма, эшакеми, шиш, қичишиш, юрак ва нафас тизими фаолиятининг бузилишлари.

Жуда кам ҳолларда: оғир аллергик реакциялар, жумладан анафилактик шок.

Моддалар алмашинуви ва овқатланиш томонидан бузилишлар

Жуда кам ҳолларда: гипогликемия.

Нерв тизими томонидан бузилишлар

Одатда доза ошириб юборилиши симптомлари ҳисобланувчи бош айланиши ва қулоқлардаги шовқин.

Меъда-ичак йўллари томонидан бузилишлар

Тез-тез: диспепсия (жиғилдон қайнаши, кўнгил айниши, қусиш) симптомлари ва қорин оғриши.

Кам ҳолларда: меъда ва ичак яллиғланиши, жуда кам ҳолларда қон кетиш ва тешилишга олиб келувчи, мувофиқ клиник симптомлар ва лаборатория таҳлил натижалари билан ифодаланувчи меъда ва (ёки) ўн икки бармоқли ичакнинг яра касаллиги.

Жигар ва ўт чиқариш йўллари томонидан бузилишлар

Кам ҳолларда: аминотрансферазалар фаоллигининг ошиши билан кечувчи жигар фаолиятининг вақтинчалик бузилиши.

Буйрак ва сийдик чиқариш йўллари томонидан бузилишлар

Жуда кам ҳолларда: буйрак фаолиятининг бузилиши.

Ножўя таъсир ҳолатлари ҳақидаги хабарлар

Ҳар қандай ножўя таъсирнинг зўрайиши ёки ушбу йўриқномада келтирилмаган ножўя таъсирларнинг пайдо бўлиш ҳолатида, улар ҳақида шифокор ёки фармацевтга хабар бериш керак. Тиббиёт ходимлари гумон қилинаётган ножўя таъсирларнинг барча ҳолатлари ҳақида хабар беришлари шарт.

Ножўя таъсирлар ҳақидаги шундай хабарлар туфайли препаратни қўллаш хавфсизлиги бўйича кенг кўламли маълумотни тўплаш имкони туғилади

Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар

• Фаол модда – ацетилсалицил кислотаси, бошқа салицилатлар ёки препаратнинг исталган компонентига юқори сезувчанлик.

• Геморрагик диатез.

• Меъда ва (ёки) ўн икки бармоқли ичак яра касаллигининг фаол фазаси.

• Оғир буйрак етишмовчилиги.

• Оғир жигар етишмовчилиги.

• Оғир юрак етишмовчилиги.

• Анамнезида аспиринли астма деб номланувчи, салицилатлар ёки шундай таъсирга эга бошқа моддалар, хусусан ностероид яллиғланишга қарши препаратларни қўллаш туфайли чақирилган ҳуружлари

• Бир вақтда метотрексат билан ҳафтасига 15 мг ва ундан кўп дозаларда қўллаш.

• Ҳомиладорликнинг III уч ойлиги.

• Подагра

• Глюкоза-6-фосфатдегидрогеназа етишмовчилиги

• Кам учрайдиган, лекин жигар ва бош мия шикастланишини чақирувчи оғир касаллик ҳисобланувчи Рей синдромининг ривожланиш хавфи туфайли болалар ва 16 ёшгача бўлган ўсмирларда қўллаш мумкин эмас.

Дорилар билан ўзаро таъсири

Айни вақтда пациент қабул қилаётган ёки сўнгги вақтда қабул қилган, шунингдек қабул қилишни режалаштираётган барча препаратлар ҳақида шифокор ёки фармацевтга хабар бериш керак.

Кичик дозалар қўлланиладиган ацетилсалицил кислотасининг ўзаро таъсирланишининг пайдо бўлиш тез-тезлиги аниқ тасдиқланмаган. Ҳозирги вақтгача келтириб ўтилган кўпчилик ўзаро таъсирлашув ҳолатлари ацетилсалицил кислотасининг умум қабул қилинган дозалар, яъни суткада 1 г дан 3 г гача дозаларига тегишли.

Қўллаш мумкин бўлмаган мажмуалари

Метотрексат, ҳафтада 15 мг ва ёки ундан кўп дозаларда. Метотрексатнинг суяк кўмигига токсик таъсирининг кучайиши (бир вақтда яллиғланишга қарши препаратлар, шунингдек ацетилсалицил кислотаси билан бирга қўлланганда, метотрексат буйрак клиренсининг пасайиши ва метотрексатнинг салицилатлар томонидан қон зардоби оқсиллари билан боғдан сиқиб чиқарилиши).

Юқори эҳтиёткорликка риоя қилишни талаб қилувчи мажмуалар

Метотрексат, ҳафтада 15 мг дан кам дозаларда. Метотрексатнинг суяк кўмигига токсик таъсирининг кучайиши (бир вақтда яллиғланишга қарши препаратлар, шунингдек ацетилсалицил кислотаси билан қўлланганда, метотрексат буйрак клиренсининг пасайиши ва метотрексатни салицилатлар томонидан қон зардоби оқсиллари билан боғдан сиқиб чиқарилиши).

Ибупрофен. Экспериментал маълумотлар шуни кўрсатадики, ибупрофен АСК кичик дозаларининг тромбоцитлар агрегациясига таъсирини, иккала препарат бир вақтда қўлланилганда, кучсизлантириши мумкин. Аммо келтирилган маълумотлар ва ex vivo олинган маълумотларнинг клиник шароитларга экстраполяцияси билан боғлиқ шубҳаларнинг чекланганлигини инобатга олган ҳолда, ибупрофенни мунтазам қўллашга тегишли бўлган якуний хулоса қабул қилишнинг иложи йўқ, ибупрофенни спорадик қўллаш ҳолатида эса ўзаро таъсирлашишнинг клиник оқибатларининг эҳтимоли кам.

Антикоагулянтлар, масалан кумарин, гепарин ҳосилалари. Ацетилсалицил кислотасини бир вақтда антикоагулянтлар билан қўллаш антикоагулянт таъсирнинг кучайишини ва антикоагулянтларнинг қон зардоби оқсиллари билан боғдан сиқиб чиқарилиши ва ацетилсалицил кислотасининг антиагрегант хусусиятлари туфайли қон кетиш давомийлигининг узайиш хавфининг ортишини чақириши мумкин.

Серотонинни қайта қамраб олинишини селектив ингибиторлари. Ацетилсалицил кислотасини бир вақтда серотонинни қайта қамраб олинишини селектив ингибиторлари билан қўллаш синергик самара туфайли меъда-ичак йўлларининг юқори соҳаларидан қон кетиш хавфини оширади.

Бошқа ностероид яллиғланишга қарши препаратлар, шу жумладан юқори дозалардаги салицилатлар (суткада 3 г ва ундан кўп). Ностероид яллиғланишга қарши препаратлар ва ацетилсалицил кислотасини бир вақтда қўллаш меъда ва (ёки) ўн икки бармоқли ичак шиллиқ қавати шикастланишлари пайдо бўлиши ва меъда-ичак йўлларидан қон кетишлар, шунингдек ушбу препаратларнинг синергик таъсири оқибатида буйракларнинг шикастланиш хавфини оширади.

Сийдик кислотасини сийдик билан чиқарилишини оширувчи препаратлар, масалан бензбромарон, пробенецид. Ацетилсалицил кислотасини сийдик кислотасининг чиқарилиши кўпайтирувчи препаратлар билан бир вақтда қўллаш, подаграга қарши препаратлар таъсирининг сусайишини чақиради (сийдик кислотасини буйрак каналчалари орқали чиқарилиш жараёнидаги рақобат).

Дигоксин. Ацетилсалицил кислотасини дигоксин билан бир вақтда қўллаш, дигоксиннинг буйраклар орқали чиқарилишининг пасайиши орқали чақирилган дигоксиннинг қон зардобидаги концентрацияси ортишига олиб келади.

Диабетга қарши препаратлар, масалан инсулин, сульфонилмочевина ҳосилалари. Гипогликемия чақирувчи хусусиятлар, шунингдек сульфонилмочевина ҳосилаларининг қон зардоби оқсиллари билан боғдан сиқиб чиқарилиши оқибатида ацетилсалицил кислотаси диабетга қарши препаратлар таъсирини кучайтиради.

Тромболитик препаратлар ёки тромбоцитлар агрегациясини ингибиция қилувчи бошқа препаратлар, масалан, тиклопидин бир вақтда ацетилсалицил кислотаси билан қўлланилганда, қон кетишлар давомийлигининг ортиши хавфини ошириши мумкин.

Сийдик ҳайдовчи препаратлар ва ацетилсалицил кислотасини суткада 3 г ва ундан кўп дозада бир вақтда қўллаш, буйракларда простогландинлар синтезининг пасайиши ортидан чақирилган калавалар фильтрациянинг камайиши натижасида организмда натрий ва сувнинг ушланиши туфайли сийдик ҳайдовчи таъсирни сусайтиради. Ацетилсалицил кислотаси фуросемиднинг ототоксик таъсирини кучайтириши мумкин

Тизимли глюкокортикостероидлар, истисно равишда Аддисон касаллигида ўрнини босувчи даволаш сифатида қўлланиладиган гидрокортизондан ташқари. Ацетилсалицил кислотаси билан бир вақтда қўлланганда меъда ва(ёки) ўн икки бармоқли ичакнинг яра касаллиги, меъда-ичак йўлларидан қон кетишларнинг пайдо бўлиш хавфи, шунингдек салицилатларнинг қон зардобидаги концентрациясининг тизимли глюкокортикостероидлар билан муолажа вақтида пасайиш хавфи ошади, глюкокортикостероидларни қўллаш тугатилгандан сўнг салицилатлар дозасининг ошириб юборилиш хавфи ортади.

Ангиотензинга айлантирувчи фермент (ААФ) ингибиторлари. Суткада 3 г ва ундан юқори дозалардаги ацетилсалицил кислотаси билан бир вақтда қўлланганда, қон томирларни кенгайтирувчи таъсир кўрсатувчи простагландинлар синтезини ингибиция қилинишидан чақирилган калавалар фильтрациянинг камайиши натижасида гипотензив таъсирнинг пасайишини чақиради.

Вальпроат кислотаси. Ацетилсалицил кислотаси вальпроат кислотасининг токсиклигини уни қон зардоби оқсиллари билан боғдан сиқиб чиқариш йўли орқали оширади. Вальпроат кислотаси ацетилсалицил кислотасининг антиагрегант таъсирини иккала препаратнинг синергик таъсири оқибатида кучайтиради.

Циклоспорин, такролимус. Ностероид яллиғланишга қарши препаратларни циклоспорин ёки такролимус билан бир вақтда қўллаш ушбу моддаларнинг буйракка нисбатан токсиклигининг ортишига олиб келиши мумкин. Буйраклар фаолиятини назорат қилиш тавсия этилади.

Ацетозоламид. Ацетилсалицил кислотаси ацетозоламиднинг концентрацияси, шунингдек токсиклигини аҳамиятли ошириши мумкин.

Алкоголь. Меъда-ичак йўллари томонидан ножўя таъсирлар, яъни шиллиқ қават яралари ёки қон кетишлар хавфини ошириши мумкин.

Махсус кўрсатмалар

Тромбопол препаратини қўллашни бошлашдан аввал шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашиш лозим.

Ацетилсалицил кислотасини қуйидаги ҳолатларда қўллаганда эҳтиёткорликка риоя қилиш керак:

• Ҳомиладорликнинг биринчи ва иккинчи уч ойлиги;

• Эмизиш даври;

• Ностероид яллиғланишга қарши ва ревматизмга қарши препаратлар ёки аллергия чақирувчи бошқа моддаларга юқори сезувчанлик;

• Антикоагулянтларни бир вақтда қўллаш;

• Ацетилсалицил кислотасининг антиагрегант таъсирига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган ибупрофенни бир вақтда қўллаш;

• Жигар ёки буйрак функцияси бузилиши бўлган пациентлар;

• Анамнезида яра касаллиги ёки меъда-ичак йўлларидан қон кетишлари бўлган пациентлар;

Ностероид яллиғланишга қарши препаратлар ва аллергия чақирувчи бошқа моддаларга юқори сезувчанлиги бўлган пациентларда ацетилсалицил кислотасини фақат хавф ва фойда нисбати баҳолангандан кейин қўллаш мумкин.

Ацетилсалицил кислотаси бронхлар спазми ва астма ҳуружлари ёки бошқа аллергик реакцияларни чақириши мумкин. Хавф омиллари бронхиал астма, нафас тизимининг сурункали касалликлари, бурун шиллиқ қавати полиплари билан кечувчи мавсумий ринитни ўз ичига олади. Бу огоҳлантириш бошқа моддаларга аллергик реакциялар кузатилаётган пациентларга ҳам тегишли (масалан, тери реакциялари, қичишиш, эшакеми).

Антикоагулянтларни (масалан, кумарин ёки гепарин ҳосилалари, истисно равишда кичик дозадаги гепарин билан даволаниш) қабул қилаётган, қон кетишларга юқори мойиллиги бўлган пациентларда (гемофилия, К витамининг етишмовчилиги) хавф ва фойда нисбатини инобатга олган ҳолда, ацетилсалицил кислотасини қўллашни ўйлаб кўриш лозим.

Препаратни анамнезида меъда ва (ёки) ўн икки бармоқли ичак яраси бўлган пациентларда қўллашни ўйлаб кўриш керак, чунки яра касаллиги ривожланиши ва меъда-ичак йўлларидан қон кетиши содир бўлиши мумкин.

Ацетилсалицил кислотаси, унинг антиагрегант таъсири оқибатида жарроҳлик операциялари (жумладан кичик операциялар, масалан тишни олиб ташлаш) вақтида ёки ундан кейин қон кетиши давомийлигини ошириши мумкин. Ацетилсалицил кислотасини режалаштирилган жарроҳлик, айниқса офтальмологик ва отологик операцияларидан олдин 5 кун мобайнида қўллаш мумкин эмас.

Ҳомиладорлик ва лактация даврида қўлланиши

Агар пациент ҳомиладор ёки эмизаётган бўлса, агар ҳомиладор бўлиши мумкинлигини гумон қилаётган ёки ҳомиладорликни режалаштираётган бўлса, ушбу препаратни қўллашдан аввал у шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашиши керак.

Ҳомиладорлик

Простагландинлар синтезининг ингибиция қилиниши ҳомиладорликнинг кечиши ва (ёки) эмбрион ёки ҳомиланинг ривожланишига салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Эпидемиологик тадқиқотлар шуни кўрсатадики, ҳомиладорликнинг эрта муддатларида простагландинлар синтези ингибиторларини қўллаш ҳомила ташлаш, юрак туғма нуқсонлари ва ривожланиш нуқсонлари хавфини оширади.

Туғма юрак-қон томир нуқсонларнинг умумий хавфи 1% дан кам миқдордан тахминан 1,5% гача ортади. Хавф дозани ошириб бориш ва даволаниш даврининг давомийлигига боғлиқ ҳолда ортиб боради, деб ҳисобланади.

Ҳайвонларда простагландинлар синтезининг ингибиторлари киритилгандан сўнг уруғланган тухум ҳужайранинг бачадонга имплантация қилинишидан олдин ва ундан кейин юқори ўлим хавфи, шунингдек эмбрион ва ҳомиланинг юқори ўлим хавфи кузатилган. Ундан ташқари, ҳайвонларда органогенез вақтида простагландинлар синтези ингибиторлари киритилгандан сўнг ривожланишнинг турли нуқсонлари, шу жумладан юрак-қон томир нуқсонлари ҳолатлари сонининг ортганлиги ҳақида хабар берилган.

Ҳайвонлардаги тадқиқотлар репродукция (кўпайиш) га токсик таъсирини кўрсатмаган. Ацетилсалицил кислотаси аёлларда ҳомиладорликнинг I ва II уч ойлигида қўлланилмаслиги шарт, истисно ўрнида, агар бу мутлоқ зарур ҳолат бўлса. Ацетилсалицил кислотаси ҳомиладор бўлишга ҳаракат қилаётган ёки ҳомиладорликнинг I ва II уч ойлигидаги аёлларга қўлланган ҳолатда, препаратнинг энг кичик дозаларини энг қисқа муддат давомида қўллаш лозим.

Простагландинлар синтезининг барча ингибиторларини ҳомиладорликнинг III уч ойлигида қўллаш ҳомилани қуйидаги хавф остига қўяди:

- Нафас ва юрак-қон томир тизимига (жумладан, артериал қон оқими ва ўпка гипертензиясининг муддатидан аввал ёпилиб қолиши ) токсик таъсир кўрсатади;

- буйрак етишмовчилиги ва сувсизликка олиб келиши мумкин бўлган буйрак фаолиятининг бузилиши.

Простагландинлар синтезининг барча ингибиторларини ҳомиладорликнинг кечки муддатларида қўллаш она ва янги туғилган чақалоқни қуйидаги хавф остида қолдириши мумкин:

- ҳатто кичик дозаларда қўлланганда ҳам намоён бўлиши мумкин бўлган давомий қон кетиш, шунингдек антиагрегант таъсир хавфи;

- бачадон қисқарувчи фаолиятининг ингибиция қилиниши, бу кечиккан ёки чўзилган туғруққа олиб келади.

Ацетилсалицил кислотасини ҳомиладорликнинг III уч ойлигида қўллаш мумкин эмас.

Эмизиш даври

Ацетилсалицил кислотаси кичик миқдорларда кўкрак сутига киради, шунинг учун чақалоқда Рей синдроми ривожланишининг хавфи туфайли, Тромбопол препаратини эмизиш даврида қўллаш мумкин эмас. Агар эмизаётган аёл ацетилсалицил кислотасиининг катта дозаларини қабул қилаётган бўлса, бу гўдакда тромбоцитлар функциясининг бузилишини чақириши мумкин.

Автомобиль ва мураккаб механизмларни бошқариш қобилиятига таъсири

Препарат транспорт воситаларини бошқариш ва механизмларга хизмат кўрсатиш қобилиятига таъсир кўрсатмайди.

Дозанинг ошириб юборилиши

Кекса ёшдаги пациентлард ва ёш болаларда дозанинг ошириб юборилиши махсус эътиборни талаб қилади, чунки пациентларнинг ушбу гуруҳида бу ўлимга олиб келиши мумкин.

Препарат ацетилсалицил кислотасининг кичик миқдорини сақлаганлиги туфайли, Тромбопол препарати дозасини ошириб юбориш эҳтимоли кам.

Аҳамиятли миқдордаги таблеткаларни атайлаб қабул қилиш қонда ҳатто 12 соатлик кечикиш билан ҳам содир бўлиши мумкин бўлган токсик концентрацияларга эришишга олиб келиши мумкин.

Аҳамиятли миқдордаги ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткаларни қабул қилиш меъдада ёпишиб қолган таблеткалардан таркиб топган қийин йўқолувчи қуйқа ҳосил бўлишига олиб келиши мумкин.

Дозанинг ошириб юборилиш симптомлари: қулоқларда шовқин, гипервентиляция, иситмали титроқ, кўнгил айниши, қусиш, кўришнинг бузилиши, бош оғриғи ва бош айланиши, онг чалкашиши, кислота-асос ва электролит балансларнинг бузилиши, гипогликемия, тери тошмаси.

Дозанинг ўткир ошириб юборилиш ҳолатида қуйидагилар кузатилиши мумкин: делирий, титроқ, нафас олишнинг қийинлашиши (бўғилиш ҳисси), кўп терлаш, қўзғалиш, кома.

Доза ошириб юборилган ҳолатда шифокорга мурожаат қилиш керак, пациентнинг ўткир захарланиш ҳолатида эса дарҳол касалхонага олиб бориш зарур.

Даволаш меъда ичидагисини йўқотиш орқали препаратнинг сўрилишини камайтириш (агар таблеткалар қабул қилингандан сўнг бир соатдан кўп вақт ўтмаган бўлса, қусишни чақириш ёки меъдани ювиш керак), препаратнинг чиқарилиши тезлаштириш, сув-электролит балансни кузатиш ва тана ҳарорати ҳамда нафас олиш фаолиятини меъёрга келтиришдан иборат.

Чиқарилиш шакли

AL/PVC/PVDC фольгали блистерлар.

30 ёки 60 таблеткалардан (3 ёки 6 блистерлар 10 таблеткадан) тиббиётда қўлланилишига доир йўриқномаси билан бирга картон қутига жойланган.

Сақлаш шароити

Қуруқ, ёруғликдан ҳимояланган жойда, 25оС дан юқори бўлмаган ҳароратда сақлансин.

Препарат болалар ололмайдиган жойда сақлансин.

Яроқлилик муддати

3 йил.

Препаратни яроқлилик муддати ўтгач қабул қилиш мумкин эмас

Дорихоналардан бериш тартиби

Рецептсиз.

Рўйҳатдан ўтказилганлик гувоҳномаси эгаси / Ишлаб чиқарувчи

«ПОЛЬФАРМА» АЖ фармацевтика заводи

Пельплиньска кўчаси 19, 83-200 Старогард Гданьски, Польша

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида дори воситасининг сифати бўйича истеъмолчилар шикоятларини қабул қилувчи ташкилот ном ива манзили:

«Польфарма» АЖ ваколатхонаси

Тошкент ш., Фидокор кўчаси, 32

Тел.: +99871 150 21 74, 150 21 75, 150 21 76

Факс: +998971 150 21 77